Aan gemeentefusie ging eeuwen strijd vooraf: 'Geleners verjoegen met knuppels de Sittardenaren'

In dit artikel:

In 2026 is het 25 jaar geleden dat Sittard, Geleen en Born samen één gemeente werden, maar de weg daarheen was allesbehalve vanzelfsprekend. Eeuwenlang bestond er felle rivaliteit tussen vooral Sittard en Geleen, waarbinnen ook de drie Geleense dorpen – Krawinkel, Lutterade en Oud-Geleen – onderling wedijverden. Tot aan de Franse tijd lag er zelfs feitelijk een grens tussen Sittard en Geleen, en pogingen om het omringende gebied te verdelen leverden geregeld ruzie op.

Het artikel blikt terug op een stevig conflict uit 1819, toen Sittardenaren met hun vee op Geleens weidegebied terechtkwamen en door een grote groep gewapende inwoners hardhandig werden verjaagd. Nog belangrijker voor de latere gemeentelijke fusie was het jaar 1928, toen Gedeputeerde Staten plannen hadden om Sittard en Geleen samen te voegen, mede om Sittard financieel te ontlasten na dure investeringen in een mislukte mijnambitie.

Die plannen veroorzaakten grote onrust in Geleen. Volgens het verhaal kwam wethouder Nicolaas Kleinjans tijdens een treinreis toevallig te weten dat de fusieplannen bijna rond waren. Toen de officiële stukken kort daarop op 14 maart 1928 arriveerden, was de reactie snel en fel: er werden vergaderingen georganiseerd, een protestoptocht volgde op 28 maart en ook via protestliederen en advertenties werd verzet aangetekend.

Nu, een kwart eeuw na de uiteindelijke samenvoeging, willen lokale historische verenigingen in 2026 met rondleidingen, lezingen, een expositie en een quiz juist laten zien hoe die voormalige tegenstellingen zijn omgebogen naar verbondenheid tussen de stadsdelen.