AI onthult: Romeinse steen in museum Heerlen is bordspel

In dit artikel:

Een bijna 2000 jaar oude witte kalksteen uit de collectie van Het Romeins Museum in Heerlen blijkt geen decoratief object, maar het speelbord van een strategiespel. In de ovale steen is een rechthoek met vier schuine strepen gekerfd; onderzoekers reconstrueerden met zeer gedetailleerde 3D-scans de subtiele slijtage in die groeven. Restaurateur Luk van Goor merkt op dat sommige groeven iets dieper zijn en de randen van de steen afgewerkt zijn, wat wijst op intensief gebruik en een eindproduct.

Bij de Universiteit Maastricht gebruikte het team kunstmatige intelligentie (het Ludii-model) die werd getraind met spelregels van ongeveer honderd oudere en middeleeuwse spellen uit hetzelfde cultuurgebied. De AI genereerde tientallen mogelijke regelsets en speelde die tegen zichzelf om varianten te vinden die strategisch aantrekkelijk zijn. Een van die regelsets, waarbij spelers elkaars pionnen proberen te blokkeren met glazen, botten of aardewerken pionnen, produceert precies het slijtagepatroon dat in de scans zichtbaar is.

Conservator Karen Jeneson zegt dat andere verklaringen (zoals een architectonisch element) zijn onderzocht en uitgesloten: het gaat om een onbekend, maar oud blokkadespel dat aantoont dat dit soort spellen eeuwen eerder werden gespeeld dan eerder gedacht. Voor wie wil: de onderzoekers hebben de spelregels gepubliceerd zodat het spel zelf geprobeerd kan worden.