Alarm in onderwijs: bijna veertig procent Limburgse leerlingen kan niet goed lezen

In dit artikel:

Bijna 40 procent van de Limburgse leerlingen dreigt na de middelbare school laaggeletterd te blijven. Dat blijkt uit het PISA-onderzoek, dat in 2025 werd uitgevoerd. De resultaten laten zien dat de leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen verder is gedaald: meer dan een derde kan teksten niet goed genoeg begrijpen om volwaardig mee te komen op school. Vooral begrijpend lezen vormt een probleem. Hoewel de daling internationaal zichtbaar is, gaat Nederland veel sterker achteruit dan vergelijkbare landen.

Hoogleraar Inge de Wolf van Education Lab in Maastricht noemt drie belangrijke oorzaken. Nederlandse scholen krijgen volgens haar te veel verschillende opdrachten, waardoor er te weinig tijd overblijft voor kennisrijke lessen en diepgaand lezen. Het onderwijsprogramma is versnipperd en overladen met onderwerpen als burgerschap en digitale vaardigheden. Daardoor leren leerlingen veel oppervlakkig, maar begrijpen ze teksten en leerstof minder goed.

Daarnaast worden verwachtingen volgens De Wolf te snel aangepast aan zwakke prestaties. Leerlingen die moeite hebben met lezen of concentreren krijgen niet altijd extra oefening binnen een uitdagende leeromgeving, maar worden geregeld apart gezet of krijgen een eenvoudiger programma. Dat geldt ook voor leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften. Onderzoek wijst volgens haar juist op de meerwaarde van samen leren, waarbij sterke en zwakkere leerlingen elkaar helpen. Ook betere leerlingen krijgen te weinig uitdaging; vooral talentvolle kinderen uit armere gezinnen zouden daardoor worden onderschat.

De Wolf erkent dat telefoons en sociale media de concentratie bemoeilijken, maar benadrukt dat dit probleem in andere landen eveneens speelt. Een belangrijke blinde vlek is volgens haar de kwaliteit van schoolleiders. Door de grote autonomie van Nederlandse scholen verschillen de aanpak en resultaten sterk per school. Goede directeuren kunnen die vrijheid benutten, terwijl zwakke leiding tot grote onderwijsproblemen leidt.

Staatssecretaris Judith Tielen erkent dat eerdere plannen voor basisvaardigheden onvoldoende effect hadden. Zij wil taalontwikkeling in alle schoolvakken versterken. Sinds dit schooljaar werken scholen met concretere en ambitieuzere kerndoelen voor Nederlands en rekenen; dit najaar volgt een nieuw actieplan, met extra nadruk op taal.