Alcohol gaat steeds meer in de ban: kleine alcoholproducenten moeten zichzelf opnieuw uitvinden

In dit artikel:

Steeds meer Nederlanders drinken minder of met mate, waardoor kleine Limburgse brouwerijen en stokerijen voor een moeilijke markt staan. Tegelijkertijd biedt de ontwikkeling kansen voor producenten die zich onderscheiden met bijzondere smaken, lokale ingrediënten en een persoonlijk verhaal.

Volgens de Gezondheidsenquête 2025 drinkt ruim driekwart van de volwassen Nederlanders nog weleens alcohol. Het aandeel volwassenen dat niet drinkt of maximaal één glas per dag gebruikt, steeg sinds 2014 van 37,4 naar 46,4 procent. Het percentage overmatige drinkers daalde in dezelfde periode van 9,9 naar 5,5 procent. De Gezondheidsraad benadrukt inmiddels dat er geen veilige ondergrens is: ook één glas per dag brengt gezondheidsrisico’s met zich mee.

Producenten zoals Thijs Has van Gerlachus in Hulsberg merken dat slijters voorzichtiger inkopen en dat sommige brouwerijen stoppen of failliet gaan. Naast veranderend drinkgedrag spelen volgens hem ook de stijgende kosten een grote rol. Accijnzen, energie, grondstoffen, transport en verpakkingen maken alcoholische producten steeds duurder. Brouwerij De Fontein in Stein ervaart eveneens hogere kostprijzen en kleinere marges. Daar komt mogelijk het verdwijnen van de accijnskorting voor kleine brouwerijen bij, wat de financiële druk verder kan vergroten.

De ondernemers proberen klanten daarom steeds opnieuw te verrassen. Consumenten willen vaker verschillende producten proeven, in plaats van telkens hetzelfde bier te kopen. Nieuwe recepten, speciale etiketten en producten met een duidelijk verhaal zijn belangrijk. Zo maakt De Fontein een tripel die is vernoemd naar een bekende kruideniersvrouw uit Stein. Kleine producenten kunnen bovendien sneller nieuwe combinaties ontwikkelen, zoals bier met fruit of kombucha, dan grote brouwerijen.

Het lokale karakter blijkt een belangrijk voordeel. Veldman Stokerij in Belfeld werkt met Limburgse recepten en grondstoffen en zegt geen dalende vraag te zien. Ook De Fontein merkt dat klanten die wel drinken, vaker bewust kiezen voor iets bijzonders met een herkomst en verhaal. Volgens de producenten gaat het daardoor niet alleen om de hoeveelheid alcohol die wordt verkocht, maar ook om de manier waarop klanten consumeren.

Daarnaast neemt bij een deel van de klanten de vraag naar alcoholvrije en lichtere dranken toe. Graanbranderij De IJsvogel in Arcen heeft inmiddels acht alcoholvrije likeuren, tegenover dertig varianten met alcohol. Ook bij De Fontein vragen klanten vaker naar alcoholvrije kerstpakketten. De producenten zien dit als teken dat consumenten meer balans zoeken.

De concurrentie is wel toegenomen: het aantal Nederlandse stokerijen is sterk gegroeid. Toch zien sommige ondernemers meer collega’s dan rivalen. De groei van lokale whiskyproductie heeft volgens Has juist geholpen om Nederlandse whisky bekender en algemener geaccepteerd te maken.

De Limburgse makers verwachten niet dat alcohol verdwijnt. Wel denken ze dat consumenten bewuster zullen blijven kiezen. Hun strategie is daarom blijven vernieuwen, kleinschalig werken en de herkomst en het verhaal achter het product centraal stellen.