Alzheimer Centrum Limburg 25 jaar: 'Vroeger was er meteen de angst voor opname in verpleeghuis'
In dit artikel:
Het Alzheimer Centrum Limburg (ACL) viert in 2026 zijn 25-jarig bestaan. Marjolein de Vugt, vanaf de oprichting betrokken en sinds 2022 directeur, reflecteert op grote veranderingen: hoewel er nog geen genezend middel tegen dementie is, zijn diagnose, behandeling en ondersteuning de afgelopen kwart eeuw sterk verbeterd. Waar een diagnose vroeger vaak werd gezien als het begin van onvermijdelijke aftakeling en opname in een verpleeghuis, is het beeld nu veel gevarieerder en zijn er meer mogelijkheden om een zinvol, zo zelfstandig mogelijk leven te blijven leiden.
Onderzoek nam sterk toe, niet alleen naar oorzaken en diagnostiek maar juist ook naar manieren om met de ziekte om te gaan. Het ACL ontwikkelde verschillende programma’s gericht op patiënten en hun naasten, met meer nadruk op de mens achter de diagnose en op het behouden van participatie in werk en sociaal leven. Preventie en vertraging van achteruitgang krijgen eveneens aandacht: een gezonde leefstijl (niet roken, matig alcohol, voldoende bewegen, goed slapen en gezond gewicht) speelt een rol, en er is een vroeg-interventieprogramma (Breinzorg) voor mensen met geheugenklachten die nog geen dementie hebben.
Op het gebied van medicatie boekte de wetenschap wel kleine successen, zoals middelen die schadelijke eiwitophopingen in de hersenen verminderen, maar die resultaten vertalen zich nog onvoldoende in merkbare verbetering voor patiënten: het ziekteproces werd niet gestopt. Daarom blijft veel winst te halen op psychosociaal terrein — De Vugt’s specialiteit — waar er de afgelopen jaren veel innovatieve zorgconcepten en onderzoek zijn ontwikkeld.
Ook mantelzorg en de impact op naasten zijn sterker in beeld gekomen. Promovendus Glenn Proctor onderzoekt hoe kwaliteit van leven voor zowel mensen met dementie als hun omgeving verbeterd kan worden. Een belangrijk thema is de wens van veel patiënten om thuis te blijven en sociale rollen te behouden, tegenover de behoeften en zorgen van mantelzorgers; die belangen lopen soms uiteen en vragen om maatwerk in ondersteuningsaanbod.
Het ACL, een samenwerkingsverband van meerdere zorginstellingen in Limburg en de Universiteit Maastricht, organiseert het jaar rond lezingen, evenementen en fondsenwerving ter ere van het jubileum. Belangrijke feiten over dementie die het centrum benadrukt: het is een verzamelnaam voor meer dan vijftig ziektes, Alzheimer is de meest voorkomende vorm (ongeveer 70%), de aandoening is progressief en leidt steeds meer afhankelijkheid, en hoewel je niet direct aan dementie sterft, wel aan de gevolgen ervan. Erfelijkheid en leefstijlfactoren beïnvloeden het risico.