Belgische vluchtelingen Eerste Wereldoorlog worden nog steeds in Heerlen herdacht, want niet iedereen keerde weer terug naar huis

In dit artikel:

Tijdens de Eerste Wereldoorlog zochten meer dan een miljoen Belgen toevlucht in Nederland; ook Heerlen huisvestte vele vluchtelingen. Eerst werden zij bij particulieren opgevangen, later in tenten en in barakkenkampen zoals dat in Beersdal. In de overvolle kampen en tijdens de Spaanse griepgolf van 1918 vielen veel slachtoffers; sommigen bereikten nooit het thuisland.

In Heerlen overleden 24 Belgische mannen, allemaal tussen ongeveer 25 en 40 jaar; meer dan de helft was getrouwd en liet weduwe(n) en vaak kinderen achter. Velen werkten als mijnwerker, anderen als metselaar, tramconducteur of ijzerbewerker. Zieken werden verzorgd in het Sint-Josefziekenhuis; de uitvaarten gingen vanuit de Pancratiuskerk. Van 1918 tot 1925 lagen de doden tijdelijk begraven op de begraafplaats aan de Akerstraat. Tien werden later op verzoek van families teruggebracht naar België; de overige veertien kregen in 1925 een definitieve rustplaats in een grafkelder onder een monument. Ook twee overleden Franse vluchtelingen (een vijftienjarige en een baby) zijn daar bijgezet.

Op initiatief van de stichting Souvenir Belge vroeg men in januari 1920 aan de gemeente Heerlen om een gezamenlijke graftombe en monument; de stichting nam de kosten op zich en correspondeerde met Belgische en Nederlandse autoriteiten. Het monument werd op 3 mei 1925 officieel onthuld, met een stoet van het station naar de begraafplaats, toespraken, het zingen van beide volksliederen en militair eerbetoon. Ondanks eerdere plannen om Belgische oorlogsgedenktekens te centraliseren, staat het monument na ruim honderd jaar nog steeds aan de Akerstraat; recent werd er een waardige, tweetalige herdenking gehouden met een aanzienlijke Belgische delegatie uit de regio Luik.