'Beslág': een beroerd woord dat we liefst zo min mogelijk gebruiken

In dit artikel:

Het stuk gaat over het dialectwoord “ein beslàg”, waarmee men in delen van Limburg een beroerte of hersenbloeding aanduidt. Het Venrays woordenboek vermeldt het woord en geeft ook voorbeelden van gebruik; daarnaast staan er nog drie andere betekenissen onder hetzelfde lemma: een metalen bekleedsel, een beslag om te bakken en ‘voltooiing’. De auteur betreurt dat het woord weinig meer voorkomt, juist omdat het zo anders geladen is dan de standaardtaalterm, en benadrukt tegelijk de ernstige gevolgen van een echte beroerte.

De herkomst ligt over de grens: vergelijkbaar met het Duitse Beschlag en verwant aan oud-Nederlandse en oudhoogduitse vormen van ‘slaan’/‘raken’. Traditioneel ging men uit van het beeld van een slaande demon die iemand trof; in het Duits leeft die idee nog voort in Schlaganfall. Het woord is dus al zeer oud — slag/slac komt al rond 800 voor in bronnen.

Als illustratie wordt een hedendaagse, beeldende toepassing genoemd: in een lied van Ton Geurts uit Panningen wordt de term gebruikt voor een beslaglegging door een deurwaarder, een figuratieve betekenis zonder de fysieke gevolgen van een medische beroerte. Voor reacties geeft de krant een contactadres.