Eerst twintig minuten, nu een uur: waar komt de zomer- en wintertijd vandaan?

In dit artikel:

In de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok om 03.00 uur een uur terug naar 02.00 uur. De wisseling tussen zomer- en wintertijd heeft haar oorsprong in de behoefte om energie en grondstoffen te besparen. Duitsland voerde de zomertijd op 30 april 1916 als eerste in; Nederland volgde een dag later. Door de klok vooruit te zetten, konden mensen langer gebruikmaken van natuurlijk daglicht en bleef steenkool voor verlichting bespaard.

Het idee was eerder uitgewerkt door de Brit William Willett, die in 1907 voorstelde de klok in het voorjaar stapsgewijs vooruit te zetten en in het najaar terug te draaien. Een standaardtijd bestond in Nederland pas sinds 1909. Daarvoor hanteerden plaatsen hun eigen tijd op basis van de zonnestand; vanaf dat jaar gold overal de Amsterdamse tijd.

Tijdens de Duitse bezetting werd Nederland op de Midden-Europese tijd gezet, waardoor de klok 1 uur en 40 minuten vooruitging. Van 1940 tot 1942 bleef de zomertijd zelfs het hele jaar van kracht. Na de Tweede Wereldoorlog werd de klok niet meer verzet, totdat de oliecrisis in 1977 aanleiding gaf om de zomer- en wintertijd in Europees verband opnieuw in te voeren.

Sindsdien is het nut ervan regelmatig ter discussie gesteld. In 2018 lag een Europees plan op tafel om landen vanaf 2021 zelf een tijdsysteem te laten kiezen, maar de lidstaten bereikten daarover geen akkoord.