De kracht van de Limburgse taal: 'De luuj begriepe mich väöl baeter ès ich plàt kal'

In dit artikel:

Het VISTA College in Heerlen biedt sinds kort als eerste onderwijsinstelling in Nederland het keuzedeel "Limburgs als kracht in je beroep" aan. Studenten kunnen dit vak volgen om het dialect en de regionale cultuur te leren en zo bewuster in hun toekomstige beroep te kunnen inzetten. Dinsdag brachten deelnemers een bezoek aan het Mijnmuseum in Heerlen om de historische context van de streektaal en -identiteit te ervaren.

Docenten en studenten zien het Limburgs vooral als verbindend middel. Verpleegstudent Mika van der Woude merkt tijdens zijn stage dat het spreken van dialect helpt om sneller contact te krijgen met patiënten die verward zijn; voor klassenassistent Damiën van Dijk werkt het dialect drempelverlagend in gesprekken met ouders, zeker wanneer emoties meespelen. Tegelijkertijd zijn er deelnemers die het dialect niet van huis uit meekregen en zich daardoor buitengesloten voelen in informele momenten op de werkvloer; dat motiveert hen om de taal actief te leren, bijvoorbeeld via cursussen.

Het keuzedeel beslaat twintig weken en behandelt meer dan woordenschat: studenten verdiepen zich in Limburgse geschiedenis, tradities en gebruiken. Tijdens excursies, zoals naar het Mijnmuseum, wordt duidelijk welke rol de mijnbouw heeft gespeeld in de economische, sociale en culturele ontwikkeling van Parkstad Limburg. Voor sommige studenten biedt die geschiedenis ook persoonlijke aanknopingspunten; zo ontdekte een student dat een familielid ooit koempel (mijnwerker) was.

Met dit onderwijsinitiatief wil het VISTA College ook beleid beïnvloeden: de ambitie is dat het Limburgs uiterlijk in 2030 een status krijgt vergelijkbaar met het Fries, wat zou kunnen betekenen dat er structureel meer financiële steun en wettelijke bescherming beschikbaar komt. Een illustratief voorbeeld van culturele betekenisvorming is de vlaai: vroeger een kostbare traktatie waarvan de ronde vorm en het samen delen symbool staan voor saamhorigheid en inclusie—kenmerken die het keuzedeel wil versterken door taal en geschiedenis te verbinden met beroepspraktijk.