De oeverzwaluw, meester van de steile wand

In dit artikel:

Oeverzwaluwen leggen elke lente een enorme reis af: vanuit vooral de Sahel in Afrika vliegen ze zo’n 5000 kilometer naar Nederland om hier te broeden. Natuurliefhebber Piet Schuttelaar beschrijft hoe hij half mei, na vergeefse zoektochten in Stein en Grevenbicht, in Weert een groepje zag bij een industrieterrein met opgeworpen zand- en kleihopen. Daar zijn de vogels bezig hun broedplaatsen uit te graven in steile, onbegroeide wanden.

De soort kiest bij voorkeur open plekken bij rivieren, waar genoeg modderige, steile grond en vooral veel vliegende insecten zijn. Oeverzwaluwen maken geen traditioneel nest, maar tunnelen nesten tot ongeveer een meter diep in de wand. Ze krijgen meestal twee legsels per jaar, met gemiddeld vijf eieren per keer.

Schuttelaar wijst ook op het belang van speciaal aangelegde oeverzwaluwwanden, zoals in de Weerribben, waar Staatsbosbeheer en vrijwilligers de broedplek onderhouden. Zulke wanden moeten regelmatig worden schoongemaakt en blijven kwetsbaar bij zware regen, omdat instorting of wegspoelen van de grond de broedpogingen kan verwoesten.

Daarnaast benadrukt hij dat zwaluwen nuttige insecteneters zijn, maar dat er in Nederland recent massale sterfte is vastgesteld. Onderzoekers troffen daarbij insecticiden aan die niet in de landbouw zijn toegestaan, maar wel als bestrijdingsmiddel in huishoudens worden gebruikt.