De strijd tegen alcohol is al eeuwenoud

In dit artikel:

De Gezondheidsraad adviseerde in juni om alcoholgebruik verder te ontmoedigen vanwege gezondheidsrisico’s en de mogelijke gevolgen voor verkeersveiligheid, agressie en geweld. Volgens historisch onderzoeker Frank Hovens is die zorg niet nieuw: in Limburg ontstonden al vanaf het einde van de negentiende eeuw organisaties tegen drankmisbruik.

In die periode dronken veel arbeiders en landarbeiders na hun zware werk in cafés, waar vaak ook hun loon werd uitbetaald. Armoede, slechte huisvesting en een gebrek aan toekomstperspectief droegen bij aan huiselijke ellende, dronkenschap en geweld. Vooral vrouwen richtten verenigingen op om gezinnen te beschermen. De Maastrichtse Maria Vereeniging, actief van 1898 tot 1943, en het Zuid-Limburgsch Drankweer-Comité, dat van 1917 tot 1965 bestond, wilden mensen tot matigheid of volledige onthouding bewegen.

Uit archiefmateriaal blijkt dat deze bewegingen de verantwoordelijkheid vaak bij de drinker en diens echtgenote legden. De Mariavereniging stelde dat vrouwen het huishouden op orde moesten houden om te voorkomen dat mannen naar het café gingen. Achterliggende oorzaken zoals armoede en uitzichtloosheid kregen weinig aandacht. Kerkelijke organisaties wezen daarnaast op schade aan lichaam, geest en gezin en bekritiseerden ook de invloed van brouwers en het kapitaal. Voor zware gevallen waren er instellingen zoals sanatorium Kasteel Schöndeln in Roermond.

Katholieke en protestantse organisaties werkten in Limburg ondanks hun gescheiden werelden samen tegen alcoholmisbruik. Wel verschilden ze in strengheid: katholieken accepteerden beperkte consumptie, terwijl protestanten vaker volledige onthouding van sterke drank voorstonden. In de jaren zestig liep de beweging terug. Lokale verenigingen verdwenen na 1965 en gespecialiseerde verslavingszorg nam hun hulpverlening over. Hovens onderzoekt met ledenlijsten nog welke sociale groepen bij de drankbestrijding betrokken waren.