De tussenbalans opgemaakt: zo verloopt de coalitievorming in de grootste Limburgse gemeenten
In dit artikel:
Ruim een maand na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart zijn in alle 31 Limburgse gemeenten de onderhandelingen over nieuwe coalities in volle gang — en die brengen meerdere onverwachte verschuivingen aan het licht.
In Maastricht werken formateurs Raymond Knops en Pia Dijkstra volgens het advies van de verkenner aan een brede zespartijencoalitie (D66, CDA, GroenLinks, SPM, VVD en PvdA). Samen zouden ze 25 van de 39 zetels behalen; zowel D66 als CDA zijn met zes zetels de grootste partijen. Ondanks dat PvdA en GroenLinks apart stonden op de kieslijst, wordt van alle betrokken partijen verwacht dat ze een wethouder leveren.
Heerlen ziet een duidelijke machtswisseling: de Ouderen Partij Heerlen (OPH) boekte grote winst en breekt het langjarige SP-bewind open. De verkenner raadt een college aan waarin OPH en de Jongeren Partij Heerlen (JPH) een prominente rol krijgen. Verschillende bekende wethouders, zoals Marco Peters, Arlette Vrusch en Jordy Clemens, keren niet terug.
In Sittard-Geleen moest winstpartij GOB nieuwe partners zoeken omdat GOB+CDA geen meerderheid meer vormden. Uiteindelijk kozen GOB, CDA, PRO Sittard-Geleen en D66 voor een ruime meerderheid van 24 van de 37 zetels; D66 groeide van één naar drie zetels en treedt met optimisme de coalitie binnen.
Roermond levert een opvallende uitsluiting op: informateur Dirk Franssen (LVR) werkt aan een college zonder PRO Roermond (voorheen GroenLinks–PvdA). Daardoor verdwijnt Marianne Smitsmans, de grootste stemmentrekker van Limburg, na 13 jaar uit het college, al blijft ze in de raad actief. Franssen zoekt de samenwerking met partijen als VVD, Demokraten Swalmen en CDA.
In Weert wordt Weert Lokaal — sinds 2010 vaste leverancier van wethouders — buitenspel gezet. In plaats daarvan willen OnsWeert en DUS Weert samen met VVD en CDA het bestuur vormen, nadat Weert Lokaal zetels verloor. Venlo kiest voor continuïteit met aanpassingen: het oude college wordt aangevuld met D66 en de Venlose Seniorenpartij, en het aantal wethouders groeit naar zes; nieuwkomer Venloos Burger Initiatief blijft ondanks winst buiten de coalitie.
Op sommige plekken is het proces al afgerond: in Vaals werden vier nieuwe wethouders geïnstalleerd. Algemeen patroon is fragmentatie en het sterker worden van lokale partijen, met stevige gevolgen voor gevestigde krachten en samenstelling van lokale colleges.