Vijf jaar na hoogwater: 'Je wil morgen maatregelen na zo'n ramp, maar dat kan niet'
In dit artikel:
Deze week komen in Verviers deskundigen uit Nederland, België, Duitsland, Luxemburg, Frankrijk en Spanje drie dagen bijeen om de lessen te trekken uit de zware overstromingen van de afgelopen jaren, met name de extreem heftige regenval in Zuid-Limburg van juli 2021. Deltares-onderzoeker Nathalie Asselman, wiens instituut kort na die ramp het eerste grote onderzoek uitvoerde, benadrukt dat de regenval toen veel zwaarder was dan alle tot dan toe gehanteerde scenario’s; onverwacht hoge waterstanden in de Maas en de Geul tijdens de zomer maakten duidelijk dat men er niet op was voorbereid. Asselman stelt ook dat “de zelfredzaamheid bij burgers is flink vergroot” en dat landen nu beter samenwerken.
Een opvallende uitkomst uit het onderzoek was de grote sponswerking van het Heuvelland: ongeveer 70 procent van de neerslag infiltreerde in de bodem, maar rivieren en beken konden de resterende afvoer niet verwerken. Dat verklaart waarom overstromingen ontstonden ondanks relatief veel infiltratie. Als mogelijke fysieke maatregelen voor plaatsen als Valkenburg worden dijken of muren genoemd, maar zulke ingrepen zijn landschappelijk ingrijpend; alternatieven zijn een omleiding van de Geul of twee grote watertunnelbuizen onder de rivier, met een geraamde kostprijs van 80–85 miljoen euro. Een besluit over zulke infrastructuur laat naar verwachting minstens een jaar op zich wachten; aanleg zou circa drie jaar duren.
Sinds 2021 is veel geïnvesteerd in verbeterde waarschuwingssystemen zodat inwoners sneller hun spullen en zichzelf in veiligheid kunnen brengen. Verder zijn in andere delen van Nederland ‘stresstesten’ uitgevoerd door de buien van Limburg simulatief te laten vallen en effecten te analyseren. Conclusie van de conferentie: calamiteitenplannen zijn aangepast, internationale samenwerking en burgerzelfredzaamheid zijn toegenomen, maar grootschalige aanpassingen aan het watersysteem vergen tijd en zorgvuldig afwegen. Context: door veranderend klimaat wordt voorbereid zijn op zeldzame, maar extreem hevige buien steeds belangrijker, zeker in grensoverschrijdende stroomgebieden.