Dit jaar krijgt Roermond het nationale heksenmonument

In dit artikel:

Voor de Rattentoren in Roermond komt naar verwachting dit najaar een Nationaal Heksenmonument ter nagedachtenis aan honderden mensen — voornamelijk vrouwen — die in vroegmoderne tijden ter dood werden gebracht nadat ze verdacht waren van hekserij. Roermond is gekozen omdat daar in 1613 het dieptepunt van de vervolging plaatsvond: in korte tijd werden 64 verdachten terechtgesteld, soms twee mensen per dag, en nergens in Nederland vielen zoveel executies na vaak dubieuze processen.

Aanvankelijk ontstonden beschuldigingen vaak spontaan wanneer buren medische tegenslag, misgeboorten of veeziekten toeschreven aan kwaadwillige buurvrouwen. In 1613 namen wereldlijke en kerkelijke autoriteiten actief deel aan vervolgingen. Aangehouden personen werden onderworpen aan martelingen, beleden onder dwang deelname aan sabbats en het vereerden van de duivel, en werden gedwongen andere vermeende heksen te noemen — waardoor de reeks aanklachten snel escaleerde. De meeste slachtoffers waren vrouwen, geregeld migranten die als buitenstaanders werden gezien; hun lichamen eindigden na ophanging op de brandstapel. Een schrijnend voorbeeld is Tryntjen van Zittaert en haar dochtertje: beiden gearresteerd nadat het kind trucs van haar moeder had nagedaan; de moeder bekende onder marteling en werd verbrand, het kind werd levenslang in een klooster geplaatst.

Beeldend kunstenares Marieke van der Meer uit Rotterdam maakt het monument; de stichting meldt dat het in brons en vrij groot zal zijn. De komende maanden wordt er gewerkt aan financiering — met professionele fondswervers en een geplande crowdfundingcampagne — zodat plaatsing dit najaar mogelijk wordt. Het monument moet dienen als herkenning en herdenking van deze groep slachtoffers en als herinnering aan het gevaar van hysterie en onterecht geweld.