Eerlijke verdeling rijksmusea; topcollecties buiten Randstad verdienen nationale erkenning
In dit artikel:
De provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland roepen het Rijk op rijksmusea en rijksmiddelen eerlijker over het land te verdelen. Hun klacht: de huidige schaarse steun voor collecties van nationaal belang stroomt vooral naar de Randstad, terwijl ook buiten die regio veel erfgoed bestaat dat deel uitmaakt van het Nederlandse verhaal.
Feiten: Nederland telt 31 rijksmusea in zeven provincies; 24 daarvan liggen in de Randstad. Jaarlijks gaat ruim €260 miljoen aan rijksbijdragen naar deze instellingen, waardoor een beperkt deel van het land het merendeel van de middelen ontvangt. Vijf provincies (Noord-Brabant, Limburg, Zeeland, Groningen en Drenthe) hebben geen enkel rijksmuseum. Volgens de drie zuidelijke provincies wordt die ongelijkheid nu pijnlijk duidelijk bij de behandeling van de Erfgoedbegroting van OCW: voor hun inwoners komt nauwelijks geld beschikbaar voor behoud en beheer van collecties die nationaal relevant zijn.
Als voorbeeld noemen de provincies de toekenning van de rijksmuseumstatus aan Panorama Mesdag per 1 januari 2026: een nieuwe toevoeging, maar wederom in de Randstad, wat volgens hen de bestaande concentratie in stand houdt. De gedeputeerden benadrukken dat streekcultuur, volkskundige evenementen, streektaal en unieke regionale collecties evenveel recht hebben op zichtbaarheid en middelen als de grotere Randstadinstellingen. Voor Zeeland speelt daarnaast de fysieke afstand tot veel ‘nationale’ cultuurvoorzieningen mee; regionale musea houden de lokale geschiedenis levend en verdienen daarom ook rijkssteun.
De oproep is gericht aan Tweede Kamer en kabinet: maak spreiding van rijksmusea en -middelen zichtbaar en meetbaar, weeg provinciale musea met nationale collecties mee in rijksbeleid en ondersteun hen structureel. Doel is dat elke regio toegang heeft tot rijksmuseale voorzieningen en dat nationaal erfgoed werkelijk van heel Nederland is, niet alleen van de cultuurconcentratie in de Randstad.