Energieprijzen stuwen vraag naar duurzame alternatieven, maar is dat blijvend?

In dit artikel:

Door de snelle stijging van energie- en brandstofprijzen overwegen steeds meer Nederlanders duurzame alternatieven zoals zonnepanelen en warmtepompen, en bedrijven in die sector zien de vraag toenemen. Hoogleraar duurzaamheid Joop de Kraker stelt echter dat prijsprikkels vaak slechts tijdelijk werken: direct na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne nam de belangstelling toe, maar na verloop van tijd zakte die impuls weg en stokte de energietransitie weer.

Volgens De Kraker speelt meerdere factoren mee: de overstap vergt veel tijd, geld en inspanning, en hogere energiekosten gaan vaak gepaard met bredere prijsstijgingen die gedrag terug richting oude gewoonten duwen zodra prijzen wisselen. Ook wijst hij op het beleid van overheden dat vaak gericht is op snelle, algemene financiële compensatie in plaats van structurele investeringen die de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen écht verminderen.

Als concrete alternatieven noemt De Kraker grootschalige investeringen in Noordzee-windparken en in warmte-infrastructuur zoals warmtenetten. Warmtenetten—waarbij warmte uit diepe aardlagen of oude mijnen wordt gebruikt om woningen te verwarmen—hebben volgens hem veel potentie, vooral in Limburg door de aanwezigheid van warm water in voormalige mijngangen. Een belangrijk voordeel is dat dergelijke netten nauwelijks extra elektriciteit vragen.

Tegelijk vormt netcongestie een groot knelpunt voor oplossingen op elektriciteitsbasis: op veel plekken is de capaciteit van het elektriciteitsnet al vol, waardoor nieuwe zonnepanelen of grootschalige projecten moeilijk aan te sluiten zijn. Dat onderstreept volgens De Kraker de noodzaak voor een lange-termijnvisie en gerichte investeringen in infrastructuur. Hoewel hij kritisch is over eerdere reacties op energiecrisissen, ziet hij nu ook signalen dat overheden lessen trekken en nadenken over meer duurzame, structurele maatregelen om herhaling te voorkomen.