Geen winnaar maar wel de grootste partij: hoe GBBL de toon zet in Landgraaf

In dit artikel:

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Landgraaf trad opnieuw hetzelfde patroon op: drie afzonderlijke lijsten die onder de naam GBBL meedoen (Ubach over Worms, Schaesberg en Nieuwenhagen) vormen na de stemming één gezamenlijke fractie. Formeel haalde het CDA met 18% de meeste stemmen, maar gezamenlijk zijn de drie GBBL-lijsten het grootste blok: 16% (Ubach), 11% (Schaesberg) en 9% (Nieuwenhagen), goed voor samen 9 van de 25 zetels.

De andere partijen zien zich met deze realiteit geconfronteerd; CDA-lijsttrekker Stijn Kropman en VVD-lijsttrekker Lucas Baggerman tonen berusting en zelfs waardering voor GBBL’s organisatorische slagkracht. Nu moeten er coalitieonderhandelingen beginnen, waarin dit blok een belangrijke rol speelt.

De constructie is niet nieuw en ook niet verboden. In 2018 bevestigde de Raad van State dat het is toegestaan — dat jaar behaalde GBBL zelfs een absolute meerderheid. Freed Janssen, jarenlang wethouder en nu lijsttrekker van GBBL Nieuwenhagen, zegt dat die uitspraak duidelijkheid bracht en dat GBBL open is over de werkwijze en met een programma voor heel Landgraaf komt.

De achtergrond is historisch: Landgraaf ontstond in 1982 uit de samenvoeging van Nieuwenhagen, Schaesberg en Ubach over Worms; de lokale binding met die kernen blijft sterk, vooral onder ouderen. Politicoloog Nico Baakman wijst op praktische voordelen: drie lijsten geven elk hun eigen kopman, helpen bij de verdeling van restzetels en beperken interne concurrentie die bij één gezamenlijke lijst zou ontstaan. Zulke tactieken komen ook elders voor.

Over de toekomst verschillen de verwachtingen: sommige lokale politici denken dat jongere generaties meer als Landgravenaar identificeren, wat de drie-lijstenconstructie op termijn zou kunnen veranderen. GBBL zelf zegt door te gaan zolang kiezers hen blijven steunen en voldoende kandidaten beschikbaar zijn.