Gemeenteraadsverkiezingen: opvallend stemmenkanon, geflopte lijstduwers en... kandidaten zonder stem

In dit artikel:

De definitieve uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen volgt volgende week donderdag, maar op kandidaatniveau zijn al veel conclusies te trekken over Limburgse winnaars, lijstduwers en opvallende persoonlijke resultaten.

In Roermond kwam de lokale LVR als grootste partij uit de bus met 13 zetels; GroenLinks–PvdA behaalde zeven zetels. Toch was het vooral lijsttrekker Marianne Smitsmans (GroenLinks–PvdA, ook wethouder) die opviel met ruim 3.100 voorkeurstemmen — bijna het dubbele van LVR’s lijsttrekker Dirk Franssen (bijna 1.600). Over de hele provincie lijkt Smitsmans, na D66’s Marlou Jenneskens in Maastricht, tot de best gewaardeerde individuele kandidaten te behoren; omgerekend leidden haar stemmen tot het hoogst aantal “zetelequivalenten” binnen één gemeente.

Lijstduwers scoorden wisselend. De bekende Roermondse politicus Jos van Rey koos voor de laatste plaats op de LVR-lijst en verwierf alsnog 1.229 stemmen, genoeg voor een voorkeurszetel zodat hij — op 80‑jarige leeftijd — vier jaar langer in de lokale politiek mee kan doen. Andere lijstduwers waren veel minder succesvol: CDA-gedeputeerde Michael Theuns kreeg in zijn woonplaats slechts 32 stemmen, en oud-gouverneur Theo Bovens noteerde in Maastricht 71 stemmen. Ter toelichting: een lijstduwer staat onderaan en wordt vaak ingezet als bekend gezicht om extra stemmen te trekken, maar die willen meestal niet daadwerkelijk in de raad plaatsnemen.

In Maastricht domineerde D66 met zes zetels. Wethouder Johan Pas belandde door interne keuzes op een onverkiesbare achtste plek nadat Jenneskens lijsttrekker werd. Er werd gevreesd voor een mogelijke afsplitsing, maar Pas verklaarde trouw te blijven aan D66. Hij kreeg 682 voorkeurstemmen; Jenneskens kreeg circa 3.650. Mocht D66 in de coalitie twee wethouders leveren, blijft Pas formeel in beeld voor een wethouderschap.

Landelijk sterk, lokaal terughoudend: de PVV nam in Limburg maar in vijf gemeenten deel en behaalde in totaal tien zetels (onder meer drie in Landgraaf, twee in Heerlen en één in Maastricht), waarmee de partij waarschijnlijk in de oppositie blijft. BBB, recent groot in provinciale verkiezingen, debuteerde lokaal in drie Limburgse gemeenten en scoorde zo’n 4.700 stemmen, goed voor zeven zetels; opvallend: André Lemmens kreeg postuum 182 stemmen in Beekdaelen. Forum voor Democratie boekte vooral in Heerlen winst (ruim 2.500 stemmen, drie zetels) en verdubbelde zetelaantallen in meerdere steden.

Persoonlijke curiosa: een omstreden politieteamchef op de VVD-lijst in Heerlen kreeg slechts 12 stemmen; sommige kandidaten eindigden zelfs op nul. In Beekdaelen kreeg wethouder Levin de Koster (Vernieuwingsgroep) — ondanks een veroordeling voor rijden onder invloed — als lijsttrekker 1.535 stemmen; zijn partij bleef de grootste met ongeveer 30 procent van de stemmen.