Heerlense hockeyinternational wil ggz op de schop
In dit artikel:
Carlijn Welten (38) — voormalig internationalspeelster hockey uit Heerlen en later arts en promovendus — lanceert een landelijke campagne om de jeugdzorg en GGZ fundamenteel anders te organiseren. Vanuit haar centrum Het Huis in Haarlem, dat ze vijf jaar geleden samen met Niek Hayen oprichtte, pleit ze voor behandeling van psychisch lijden binnen de familiecontext in plaats van individuele fixatie. “De shit van je ouders hoort niet op jouw schouders,” is het kernpunt van de nieuwe campagne waarmee ze vanaf 1 april in Limburgse bushokjes, filmpjes en cafékaartjes het gesprek thuis wil stimuleren. De campagne heet “Geef je Shit niet door”.
Welten ervaart dat kinderen nu vaak niet de juiste hulp krijgen omdat therapie zich te veel richt op het kind als losstaand probleem. In haar aanpak zitten broers, zussen, ouders en grootouders standaard “in de kamer”; achterliggende gezinsdynamieken en overgedragen patronen moeten worden doorbroken om herhaling in volgende generaties te voorkomen. Zij benadrukt dat het niet gaat om schuld geven: ouders hebben vaak de beste bedoelingen, maar geven onbedoeld tekortkomingen, trauma’s of compensaties door. Kinderen voelen spanningen al vroeg aan en vullen het gebrek aan uitleg zelf in, wat kan leiden tot faalangst of het idee dat zij de oorzaak zijn van de spanning.
De behandelmethode van Het Huis legt ook de nadruk op krachtgericht werken — een les die Welten meeneemt uit haar topsportverleden. Als hockeyspeelster leerde ze van coaches als Mark Lammers om talenten te versterken in plaats van te fixeren op zwaktes. Diezelfde filosofie past ze toe in therapie: zoeken naar veerkracht en overlevingskracht binnen gezinnen, en versterken wat al werkt. Haar eigen loopbaan kent teleurstellingen — ziekte voorkwam deelname aan de Olympische Spelen van 2008 — maar die ervaring van verliezen gebruikt ze om het belang van doorzetten en weerbaarheid te illustreren.
Welten en Hayen hebben hun werkwijze wetenschappelijk laten toetsen; het bijbehorende onderzoek is geaccepteerd door het British Medical Journal of Psychiatry, wat hen helpt aantonen dat hun aanpak effectief is en gemeenten te overtuigen. De filosofie sluit aan bij het Limburgse concept ‘Positieve Gezondheid’ van Machteld Huber, dat klachten in een bredere sociale context plaatst en inzet op regie door de patiënt.
De campagne komt in een tijd waarin de GGZ onder druk staat: recente faillissementen en reddingsacties van jeugdzorginstellingen tonen capaciteitsproblemen en personeelstekorten. Welten wil niet dat de GGZ de enige opvangplaats is; door gezinnen veerkrachtiger te maken, kan volgens haar soms voorkomen worden dat mensen volledig op de GGZ aangewezen raken. Het doel is duurzame, effectievere zorg die zowel individuele hulp als gezinsstructuren versterkt, zodat psychisch lijden minder vaak van generatie op generatie wordt doorgegeven.