Een van de ergste oorlogsmisdadigers van Nederland stond 50 jaar geleden terecht in Roermond
In dit artikel:
Op 22 november 1976 begon in Roermond het proces tegen Hans Loyen uit Horn, een voormalige SS’er die werd beschuldigd van de moord op meer dan honderd Joodse gevangenen in kamp Bobruisk in Wit-Rusland. Getuigen beschreven hoe hij slachtoffers in 1942 en 1943 mishandelde en doodde. Loyen zou onder meer hebben geschoten, gewurgd, levend begraven en opgehangen. Volgens zijn eigen verklaringen had hij tussen de honderd en honderdtwintig mensen vermoord.
Loyen werd op 11 augustus 1976 op zijn werk in Herkenbosch gearresteerd. De politie doorzocht diezelfde avond zijn woning in Horn. Na de oorlog was hij al eens verhoord, maar zijn misdaden kwamen pas aan het licht nadat zijn naam was genoemd tijdens een proces tegen een voormalige SS-commandant in Hamburg. Justitie bereidde zijn arrestatie vervolgens in het geheim voor.
De rechtszaak maakte diepe indruk. Overlevenden uit onder meer Israël, Duitsland en de Verenigde Staten getuigden over de terreur in Bobruisk. Loyen toonde tijdens het proces geen berouw en hield vast aan zijn fascistische overtuigingen. Op 14 december 1976 veroordeelde de Bijzondere Strafkamer van de Roermondse rechtbank hem tot levenslang. In 1980 kwam hij om het leven nadat hij uit een kliniek in Eindhoven was ontsnapt en door een trein was aangereden; vermoedelijk ging het om zelfdoding.
Ondanks het verstrijken van de tijd blijft de zaak gevoelig in Horn. Daar stond Loyen vóór zijn arrestatie bekend als huisvader, cafébezoeker en voetbalsupporter, terwijl niemand zijn oorlogsverleden vermoedde. Toneelschrijver Bert Theelen wilde het verhaal vijftig jaar na het proces opvoeren, maar zag daarvan af omdat familieleden van Loyen nog in de omgeving wonen en met diens daden worden geconfronteerd. Ook journalist Peter Hamans stuitte bij zijn onderzoek op terughoudendheid en zwijgen. Daarmee blijft de vraag bestaan hoe een gemeenschap omgaat met een belast verleden dat zij liever verdringt, terwijl overlevenden juist wilden voorkomen dat de misdaden werden vergeten.
Vandaag Inside: Johan Derksen over Van Gogh-schilderij van 173 miljoen: 'Iedere middelbare scholier lukt dit ook!'