Interview: Jona van Loenen waarschuwt: 'We stevenen af op doemscenario, in april al brandstoftekort'
In dit artikel:
Jona van Loenen (31) uit Merselo is econoom, spreker en schrijver die steeds vaker als duider in talkshows verschijnt, terwijl hij zelf nauwelijks televisie kijkt. Opgroeiend op een voormalige boerderij in Merselo, met ouders die na zijn twaalfde scheidden, ontwikkelde hij al vroeg een brede nieuwsgierigheid en werd hij op de middelbare school vooral door zijn economieleraar Rammeloo gegrepen. Hij studeerde tegelijk bedrijfseconomie en organisatiewetenschappen in Tilburg en vervolgde zijn studie aan de Bocconi in Milaan, waar hij gefrustreerd raakte door theoretische modellen die in de praktijk niet bleken te werken. Daarom ging hij de startupwereld in om praktijkervaring op te doen en veel te lezen en te praten met CEO’s.
Van Loenen pleit ervoor economie begrijpelijk te maken; hij vindt dat veel economen hun vak onnodig ingewikkeld presenteren waardoor het publiek afhaken. Zijn publieke profiel kreeg een impuls na de publicatie van zijn boek Waarom de laagsteprijsgarantie ervoor zorgt dat jij te veel betaalt, waarna tv-makers hem vaker uitnodigden—hij voelt zich op zijn plek bij programma’s die inhoudelijke ruimte geven, zoals Pauw & De Wit. Ondanks zijn tv-optredens leeft hij teruggetrokken: hij leest veel, vermijdt prikkeloverschot en vindt dat mensen zich vaker zouden moeten vervelen om zaken echt te verwerken.
Actueel waarschuwt Van Loenen voor de economische nasleep van de oorlog in het Midden-Oosten. Hij noemt de huidige situatie de grootste energiecrisis ooit, met risico’s door verstoringen rond de Straat van Hormuz en mogelijke chronische olietekorten in Europa volgens bronnen als Shell. De directe stijging van brandstofprijzen is pas het begin; bredere prijsstijgingen in producten die van olie en gas afhankelijk zijn, zouden volgens hem pas na ongeveer 21 maanden doorslaan en kunnen in het ergste geval vijf procentpunt extra inflatie veroorzaken. Dat scenario kan leiden tot stagflatie — gelijktijdige economische krimp en hoge inflatie — wat beleidsmakers voor een dilemma zet: rente verlagen om groei te stimuleren maar daarmee inflatie aanwakkeren, of rente verhogen om inflatie te bestrijden en zo de krimp te verdiepen.
Voor korte termijnmaatregelen pleit Van Loenen voor gerichte financiële steun aan huishoudens die het zwaarst worden getroffen en aan energie-intensieve bedrijven (zij verbruiken circa 80% van de energie in Nederland). Het structurele antwoord ziet hij in het versnellen van investeringen in duurzame energie om energieonafhankelijkheid te vergroten. Hij is sceptisch over accijnsverlagingen op brandstof: die werken alleen als tijdelijke buffer en ondermijnen op lange termijn de transitie en overheidsinkomsten. Van Loenen bekritiseert ook het Nederlandse patroon van pas ingrijpen als het te laat is, en roept op bewuster te willen betalen voor de dingen die samenleving en duurzaamheid vereisen.