Is Maastricht bereid in de spiegel te kijken om slechte bestuurscultuur te verbeteren?

In dit artikel:

Een extern onderzoek door Berenschot schetst een hard oordeel over de bestuurscultuur van Maastricht: er is te weinig vertrouwen en collegialiteit, er wordt geroddeld en problemen worden niet aangesproken. Het rapport, gepresenteerd een week geleden en donderdagavond onderwerp van een extra raadsvergadering, is in gang gezet na het vertrek van de voormalige gemeentesecretaris en meldingen over ongewenst gedrag binnen de organisatie.

Onderzoekers concluderen dat het zogenaamde samenspel tussen raad, college en ambtenaren al jarenlang verstoord is. Niemand kan precies aanwijzen wanneer of bij wie de problemen begonnen; tijdens de huidige bestuursperiode (2022–2026) is de afstand tussen college en ambtenaren verder gegroeid, met als gevolg een sterke polarisatie en wantrouwen. Rolonduidelijkheid, indirecte communicatie en beperkt dualisme zorgen ervoor dat besluitvorming veelal via informele circuits verloopt, waardoor transparantie en de onafhankelijkheid en kwaliteit van bestuurlijke processen onder druk staan.

Berenschot adviseert dat iedereen binnen de gemeente kritisch zelfreflectie moet toepassen en eigenaarschap moet tonen. Externe coaching en een helderere rolverdeling kunnen de verhoudingen herstellen. De adviescommissie ziet de start van een nieuwe raads- en collegeperiode als kans voor een schone lei: de raad is op 1 april geïnstalleerd en coalitieonderhandelingen met D66, CDA, PvdA, GroenLinks, VVD en SPM moeten deze maand afgerond zijn.

Het rapport wijst niet op een klein aantal schuldigen, maar noemt wel twee wethouders bij naam — Frans Bastiaens (SPM) en Johan Pas (D66) — vanwege de manier waarop ambtenaren hun omgang met hen ervaren. Pas heeft aangegeven niet terug te keren; D66 heeft Marlou Jenneskens voorgedragen als nieuwe kandidaat-wethouder. De uitkomsten van het rapport kunnen invloed hebben op de lopende coalitievorming.