Jarenlange strijd van kinderarts MUMC+ beloond: maagverkleining voor jongeren met ernstige obesitas
In dit artikel:
Zorgverzekeraars vergoeden per direct een maagverkleining uit het basispakket voor een zeer beperkte groep tieners met ernstige obesitas. Het besluit volgt op jarenlange inzet van hoogleraar en kinderarts Anita Vreugdenhil (MUMC+) en obesitaschirurg François van Dielen (Máxima MC), die met onder meer de TEEN-BEST-studie Nederlandse instanties overtuigden van de gezondheidswinst van bariatrische ingrepen bij jongeren. De operatie wordt alleen ingezet als uiterste middel, altijd binnen een intensief programma met leefstijlbegeleiding en psychosociale ondersteuning.
Wie in aanmerking komt: jongeren van 13 tot 18 jaar die bijna uitgegroeid zijn en een BMI van boven de 40 hebben, of een BMI tussen 35 en 40 met een ernstige aan obesitas gerelateerde aandoening (zoals type 2-diabetes, hoge bloeddruk of leverontsteking). Kandidaten moeten eerst langdurig alle andere behandelingen hebben geprobeerd, inclusief het landelijke leefstijlinterventieprogramma dat sinds 2024 vanuit de verzekering beschikbaar is. Alleen na verwijzing door een kinderarts naar een obesitasexpertisecentrum en goedkeuring door een multidisciplinair team (kinderarts, chirurg, psycholoog en diëtist) volgt uiteindelijk groen licht voor de ingreep.
Tot nu toe werden maagverkleiningen bij minderjarigen in Nederland vrijwel niet uitgevoerd, behalve binnen het Maastrichtse onderzoeksprogramma; sinds de start daarvan zijn elf jongeren geopereerd. Vreugdenhil verwacht dat de praktijk uitgroeit tot hoogstens tien tot twintig operaties per jaar, mede door de strenge selectiecriteria. Patiënten blijven na de operatie minimaal vijf jaar onder intensieve nazorg en moeten levenslang hun eetpatroon aanpassen omdat ze slechts kleine porties kunnen verdragen.
Het Zorginstituut, vertegenwoordigd door Karin Timm, benadrukt dat het hier gaat om een complexe, chronische aandoening met veelal biologische, sociale en omgevingsfactoren — niet simpelweg een gebrek aan wilskracht. Het percentage 12–17‑jarigen met obesitas steeg tussen 1990 en 2024 van 1,4% naar 4,1%, wat volgens Timm de noodzaak onderstreept om ook ingrijpender opties te overwegen voor wie alle andere wegen uitgeput zijn.
Kortom: Nederland erkent bariatrische chirurgie als laatste redmiddel voor een klein, zorgvuldig geselecteerd groepje tieners. De verandering markeert zowel een nieuw behandelpad voor deze jongeren als een bredere verbetering van de gespecialiseerde obesitaszorg voor kinderen.