Limburg rekent op onderzoekscentrum Einstein Telescoop en hoopt op meer

In dit artikel:

Maastricht krijgt een onderzoekscentrum voor de Einstein Telescoop. Dat heeft gedeputeerde Stephan Satijn bekendgemaakt. In het centrum worden gegevens van de telescoop geanalyseerd en wordt onderzoek gedaan naar zwaartekrachtgolven. Nederland stelt hiervoor 25 miljoen euro beschikbaar; Limburg draagt daarnaast 3 miljoen euro bij. De Universiteit Maastricht, Open Universiteit, Université de Liège, Universiteit Hasselt en RWTH Aachen werken samen aan onder meer promotietrajecten en de ontwikkeling van een kenniscentrum.

De Euregio Maas-Rijn blijft ook kandidaat voor de bouw van de fysieke telescoop, een miljardenproject waarvoor eveneens Sardinië en Saksen in de race zijn. Het Nederlandse kabinet heeft de Einstein Telescoop tot regeringsprioriteit verklaard en eerder 870 miljoen euro gereserveerd. De provincie investeerde al 4 miljoen euro in een expertisecentrum dat moet uitgroeien tot een instituut voor het meten van laagfrequente zwaartekrachtgolven.

De kandidaat-regio’s vergelijken momenteel verschillende ontwerpen. Naast de eerder onderzochte driehoeksopstelling wordt gekeken naar twee L-vormige tunnels van ongeveer 15 kilometer lang. Een recente studie concludeert dat de L-vormige variant mogelijk gevoeliger meet, maar hogere kosten en ingewikkelde internationale afstemming met zich meebrengt. De driehoek is technisch en financieel uitdagender. Volgens het rapport moet de uiteindelijke keuze vooral op wetenschappelijke gronden worden gebaseerd.

De regio’s leveren de komende maanden hun formele bidbook in. De tien landen die deelnemen aan het Einstein-project nemen in 2027 het besluit; de Europese Unie beslist daar niet rechtstreeks over. Politieke ontwikkelingen in Duitsland kunnen de uitkomst beïnvloeden, omdat zowel Saksen als Noordrijn-Westfalen, dat deel uitmaakt van de Euregio, kandidaat is. Italië heeft bovendien een geografisch voordeel bij de L-vormige opstelling en beschikt al over ervaring met de Virgo-detector voor zwaartekrachtgolven. Limburg hoopt uiteindelijk zowel het onderzoekscentrum als de telescoop zelf binnen te halen.