Afronden is niet goed genoeg meer: 5, 10 of 15 procent fooi graag!

In dit artikel:

Steeds meer restaurants, cafés en koffiebars laten klanten vóór het afrekenen op een pinautomaat kiezen voor 5, 10 of 15 procent fooi, of bewust op ‘geen fooi’ klikken. Volgens cijfers van betaal- en softwarebedrijf Tebi leidt die aanpak tot meer fooien: in restaurants wordt ongeveer 5 procent vaker iets extra’s gegeven, in cafés bijna 20 procent vaker. Bij koffiebalies geeft zonder keuzemenu vrijwel niemand fooi, terwijl met voorgeselecteerde opties ongeveer één op de vijf klanten dat wel doet.

Ook het gebruik van zulke menu’s neemt toe. Onder klanten van Adyen steeg het aandeel restaurants met een fooikeuzemenu van 19 procent in de eerste helft van 2025 naar 22 procent in dezelfde periode van 2026. Bij bars en cafés ging dat van 46 naar 53 procent. Ondernemers zien het menu als antwoord op de afname van contante betalingen: wie met een pas, telefoon of smartwatch betaalt, rekent volgens horecamedewerkers vaker precies af.

De ontwikkeling doet denken aan het vroegere Nederlandse fooienstelsel. In de twintigste eeuw kregen horecamedewerkers soms weinig of geen loon en waren fooien of apart bedieningsgeld noodzakelijk voor hun inkomen. Dat systeem werd bekritiseerd en verdween uiteindelijk; vanaf 1969 moest bedieningsgeld bovendien in de totaalprijs en de btw worden verwerkt. Sindsdien geldt fooi vooral als vrijwillige blijk van waardering.

Veel ondervraagde inwoners van Roermond vinden dat vrijwillige karakter belangrijk. Zij ervaren fooikeuzemenu’s als opdringerig en vinden niet dat klanten vooraf onder druk moeten worden gezet. Serveerster Hermine Brouns merkt daarnaast verschillen tussen nationaliteiten: Duitsers geven volgens haar royaal, Belgen nauwelijks en Nederlanders vooral wanneer ze contant betalen.