Met kleurrijke en expressieve prenten waarschuwt Mark Janssen voor de gevaren van AI
In dit artikel:
Mark Janssen brengt met Wonder een vrolijk en kleurrijk prentenboek uit waarin spel en experiment centraal staan, maar wie goed kijkt ziet ook een serieuze onderlaag. In het verhaal raakt de ik-persoon verveeld door het vertrouwde gezicht—twee ogen, een neus, een mond—en begint te schuiven met gelaatstrekken. Het experiment escaleert: de nieuwe gezichten komen tot leven, schilderen zichzelf en vermenigvuldigen zich, tot één Grote Kunstenaar uiteindelijk ingrijpt en de boel (grotendeels) herstelt. Critici roemen zowel de felle potloodportretten als de thematiek over uniciteit en acceptatie van verschil, maar het boek kan ook gelezen worden als waarschuwing tegen onverantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie.
Janssen, die zaterdag samen met Bart Moeyaert de Woutertje Pieterse Prijs won voor Atman! (met Janssens kleurpotloodillustraties), legt in zijn atelier in Valkenburg uit dat hij zich zorgen maakt over AI: "Als AI op een verkeerde manier wordt gebruikt, wordt het een grote bende." Hij vindt dat de wereld eerst innerlijk en moreel moet groeien voordat dergelijke technologieën vrij spel krijgen, uit angst voor verlies van controle en misbruik in tijden van geopolitieke spanning.
De maker zelf is niet somber van aard; zijn werk bruist van levenslust. Recent keerde hij terug uit India, waar hij zeven weken werkte aan zijn Engelstalige debuut Bird of Paradise, dat over anderhalf jaar verschijnt bij de Britse uitgever Walker Books. Met vijftien kilo schilderspullen reisde hij om in rust zes prenten voor het boek te voltooien; het verhaal draait om de vriendschap tussen een Indiase jongen en een paradijsvogel.
Die internationale stap verliep niet zonder frictie: een Amerikaanse uitgever twijfelde of een witte illustrator het verhaal van een Indiaas jongetje mocht vertellen. Janssen reageerde verrast en worstelde met de grenzen van verbeelding en representatie. Uiteindelijk koos hij ervoor de controverse te vermijden: India wordt in Bird of Paradise niet expliciet genoemd, en hij zegt rekening te houden met huidskleurgradaties, terwijl hij vasthoudt aan zijn artistieke integriteit.
Kort profiel: Mark Janssen (Eijsden, 1974) studeerde in 1997 aan de Academie Beeldende Kunsten Maastricht. Sinds zijn prentenboekdebuut in 2016 maakt hij vooral eigen werk; titels als Niets gebeurd, Dino's bestaan niet (Vlag & Wimpel) en Dromer (Kinderboekenweek 2021) staan op zijn naam. Hij woont en werkt in Valkenburg aan de Geul en blijft zoeken naar vernieuwing, trouw aan intuïtie en persoonlijke expressie.