Mogen graven zomaar worden opgegraven, zoals in Wolder?

In dit artikel:

In Wolder, onder een kerk in Maastricht, zijn botresten gevonden die mogelijk van musketier d’Artagnan zouden zijn. Dat heeft een stortvloed aan verzoeken opgeleverd om het skelet te onderzoeken, maar de vondst roept ook ethische en juridische vragen op over wie hierover mag beslissen en wat de overledene zelf gewild zou hebben.

De Wet op de lijkbezorging bepaalt dat graven in Nederland minimaal tien jaar ongeroerd moeten blijven; bij particuliere graven kan die termijn in overleg met nabestaanden worden verlengd. Na het verstrijken van die periode mag een graf worden geruimd en verdwijnen vaak ook grafstenen, waardoor gevonden resten juridisch en praktisch anoniem worden. In het Wolder-dossier is er weliswaar een vermoeden van identiteit, maar dat moet nog worden bevestigd.

Volgens fysisch forensisch antropoloog Tristan Krap ligt het beheer — niet zozeer eigendom — van dergelijke resten gewoonlijk bij de gemeente; in dit geval is dat Maastricht. Krap benadrukt dat ethische overwegingen vaak onderbelicht blijven wanneer het om beroemde doden gaat: wat voor gewone overledenen grafrust heet, verandert bij historische figuren snel in “erfgoed”. Hij vindt dat menselijke resten alleen bewaard moeten worden als daar een duidelijke en gerechtvaardigde reden voor bestaat; ontbreekt die reden, dan hoort herbegraving plaats te vinden, ook al tast dat soms de wetenschappelijke preserveerbaarheid aan.

Als de identiteit wordt vastgesteld en nabestaanden kunnen verwantschap aantonen, bestaat de mogelijkheid dat zij aanspraak maken op herbegraving. Krap wijst er tenslotte op dat de wet nog onvoldoende vastlegt welke rechten overledenen en hun familie hebben, waardoor veel afhangen blijft van de inschatting en goodwill van de beheerder of curator.