Reddingsbrigade springt in gat van schoolzwemmen: lessen 'waterveilig' voor basisschool
In dit artikel:
Scholen geven steeds minder zwemonderwijs, en dat baart lokale hulpverleners zorgen. Reddingsbrigade Peel en Maas start daarom het programma Waterveilig voor alle leerlingen van groep 6 tot en met 8 in de gemeente; ruim 940 kinderen nemen eraan deel. De brigade signaleert dat veel kinderen na het behalen van hun diploma niet regelmatig blijven zwemmen, waardoor techniek en conditie achteruitgaan en het risico op verdrinkingsongevallen toeneemt.
Schoolzwemmen was tot 1985 verplicht in het basisonderwijs; sindsdien mogen gemeenten en schoolbesturen zelf besluiten of zij zwemlessen organiseren en bekostigen. Het aantal scholen dat nog schoolzwemmen aanbiedt daalde van circa 90% in 1990 naar 26% in 2021. In 2024 steunden Tweede Kamerleden Van Nispen (SP) en Mohandis (GroenLinks-PvdA) een motie om schoolzwemmen weer landelijk in te voeren, maar staatssecretaris Vincent Karremans (VVD) verwierp het plan vanwege hoge kosten en de vermeende druk op schooltijden en aandacht voor kernvakken.
Onderzoeken tonen dat een landelijke herinvoering duur zou zijn: naar schatting 129 tot 212 miljoen euro per jaar. Tegelijkertijd zou verplicht schoolzwemmen ongelijkheden kunnen verkleinen: SEO Economisch Onderzoek concludeerde dat kinderen uit lage-inkomensgezinnen en met een migratieachtergrond minder vaak een zwemdiploma hebben (rond een kwart in de laagste inkomensgroep), terwijl in de hoogste inkomensgroep 98% wel een diploma heeft. Dat sluit aan bij de ervaring in Peel en Maas waar veel arbeidsmigranten wonen; zij blijken vaker geen zwemlesprioriteit te hebben en lopen daardoor een verhoogd verdrinkingsrisico, mede door taalbarrières.
Landelijk stijgt het aantal verdrinkingsincidenten of bijna-ongelukken, en veel ongevallen gebeuren dicht bij huis, zelfs in ondiep water. Als reactie ontstaan verschillende lokale oplossingen: Weert hanteert het five-weeks-per-jaar Swim2Play-programma met thema’s als slootveiligheid en meerwaarde van zwemmen; Heerlen subsidieert schoolzwemmen voor oudere groepen en organiseert vervoer naar een zwembad in Hoensbroek.
Reddingsbrigades en gemeenten proberen met deze initiatieven terug te winnen wat verloren ging aan zwemvaardigheid, zowel om levens te sparen als om sociale ongelijkheid in veiligheid en gezondheid te verminderen.