Ziekenhuizen kampen met lange wachttijden, geld is niet de enige oplossing
In dit artikel:
Onderzoek van de regionale omroepen op basis van gegevens van de Nationale Zorgautoriteit laat zien dat wachttijden voor medisch specialistische zorg in Limburg sterk uiteenlopen: sommige behandelingen zijn snel te plannen, andere duren weken tot maanden — en overschrijden regelmatig de in het zorgveld afgesproken Treeknormen.
Wat en waar: op sommige specialismen, zoals maag-darm-leverartsen (MDL), maar ook bij niet-urgente ingrepen (bijvoorbeeld een zelfstandige vrouwelijke sterilisatie of een septumcorrectie van de neus) moeten patiënten vaak lang wachten. Concrete meetmomenten illustreren de verschillen: op 12 mei varieerden cardiologie-wachttijden van 4 dagen bij Zuyderland Heerlen tot 31 dagen bij Laurentius en 48 dagen bij het MUMC+. Voor staaroperaties (met 28 april als referentie) lag de wachttijd bijvoorbeeld rond 37 dagen bij VieCuri, maar bij het Sint Jans Gasthuis bedroeg die 197 dagen — ruim een half jaar.
Waarom dit gebeurt: experts en zorginstellingen noemen meerdere oorzaken. De vraag naar zorg neemt toe — onder meer door vergrijzing — terwijl het aantal geplande behandelingen niet onbeperkt mag groeien volgens het zorgakkoord. Daarnaast kampen veel instellingen met personeelstekorten: in sommige sectoren (zoals GGZ) en op huisartsplekken is schaarste, en voor operaties zijn ook verpleegkundigen onmisbaar. Een andere knelpunt is behoud van personeel: hoewel er veel mensen worden opgeleid, verlaten relatief veel beroepskrachten het vak na enkele jaren, waardoor extra opleiden niet direct het tekort oplost.
Gevolgen en reacties: door deze factoren worden de landelijke Treeknormen (maximaal vier weken voor poliklinische diagnostiek, zes weken voor poliklinische behandeling en zeven weken voor klinische behandeling) vaak overschreden. Landelijke cijfers geven aan dat 42 procent van de wachttijden voor medisch specialistische zorg langer duurt dan de norm; bij poliklinische consulten is dat meer dan de helft. Ziekenhuizen leggen uit dat ze prioriteren op urgentie, met maatwerk per patiënt, en proberen wachttijden te beperken door bijvoorbeeld aparte focusklinieken voor planbare zorg in te richten. Het MUMC+ wijst erop dat hun gecombineerde academische en algemene taken extra druk kunnen geven op de lijsten, waardoor sommige minder complexe patiënten sneller elders geholpen kunnen worden.
Rol van verzekeraars en meetmethoden: de Nationale Zorgautoriteit kan zorgverzekeraars aanspreken op hun zorgplicht: zij moeten meewerken om verzekerden binnen redelijke termijn zorg te bieden, bijvoorbeeld door alternatieve locaties te zoeken bij lange wachtlijsten. Tegelijk waarschuwen instellingen dat de meetmethode van de NZA een momentopname is en niet altijd de volledige praktijk weerspiegelt: wachttijden fluctueren van week tot week en sommige registraties bundelen uiteenlopende behandelingen onder één naam, waardoor vergelijkingen soms ‘appels met peren’ zijn.
Praktische tip: actuele wachttijden staan ook via Zorgkaart Nederland online. Patiënten die lange wachttijden ondervinden kunnen contact opnemen met hun zorgverzekeraar of kijken of andere regionale aanbieders eerder beschikbaar zijn.