Suïcide in Limburg: 'Ben niet bang om het woord zelfdoding in de mond te nemen'

In dit artikel:

Zelfdoding is een ernstig probleem in Limburg: jaarlijks overlijden er meer dan honderd mensen door, gemiddeld bijna één persoon per drie dagen. Tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week van 7 tot en met 13 september vraagt L1 aandacht voor de omvang van het probleem en voor manieren om mensen met suïcidale gedachten te helpen.

De verschillen binnen de provincie zijn aanzienlijk. Zuid-Limburg lag volgens de cijfers over 2024 ongeveer op het landelijke gemiddelde, terwijl Noord-Limburg de derde GGD-regio van Nederland was met de meeste zelfdodingen per inwoner. Onderzoek naar de oorzaken van de hoge Limburgse cijfers ontbreekt. Meer dan de helft van de mensen die door zelfdoding overlijden, is van middelbare leeftijd, met een piek tussen 50 en 60 jaar. Een opeenstapeling van problemen, zoals werkdruk, gezondheidsklachten, een scheiding en een gebrek aan steun, kan gevoelens van uitzichtloosheid versterken. Het aantal zelfdodingen in deze leeftijdsgroep daalt de laatste jaren wel.

Onder jongeren tot 30 jaar neemt het aantal juist toe. Zelfdoding is onder jongeren de meest voorkomende doodsoorzaak. Limburg telt bovendien bovengemiddeld veel jongeren met suïcidegedachten: in 2023 gaf 21,1 procent van de jongeren in Noord-Limburg en 24,9 procent in Zuid-Limburg aan hier minstens eens per jaar aan te denken, tegenover 20,4 procent landelijk. Volgens Regio Noord-Limburg hangen de problemen samen met uiteenlopende factoren, waaronder scheidingen en identiteitscrises, en kunnen ze leiden tot schooluitval en kansenongelijkheid.

Ongeveer 75 procent van de mensen die door zelfdoding overlijden is man. Volgens preventiewerker Fien Beijers van MET ggz praten mannen vaak minder over hun gevoelens, ervaren zij situaties zoals een scheiding eerder als gezichtsverlies en kiezen zij vaker voor een methode die direct dodelijk is.

Naasten kunnen signalen herkennen zoals terugtrekking, somberheid, piekeren, roekeloos gedrag of uitspraken als dat iemand er niet meer hoeft te zijn. Het is belangrijk om vervolgens rechtstreeks naar zelfdodingsgedachten te vragen, goed te luisteren en door te vragen naar gevoelens en eventuele plannen. Praten over zelfdoding brengt die gedachten niet vanzelf op gang en kan juist helpen om de ernst duidelijk te krijgen.

Bij acuut gevaar, bijvoorbeeld na een inname, verwonding of wanneer iemand een wapen heeft, moet direct 112 worden gebeld en moet de persoon, zolang dat veilig is, niet alleen worden gelaten. Wanneer iemand vergaande voorbereidingen heeft getroffen maar het gevaar nog niet direct is, moet de huisarts met spoed worden ingeschakeld. In minder urgente situaties kan de omgeving helpen professionele steun te zoeken en nagaan of het contact met hulpverlening daadwerkelijk tot stand komt. Wie zelf aan zelfdoding denkt, kan dag en nacht gratis en anoniem bellen met 113 of chatten via 113.nl.