Titel 'Plaatsbepaling' van nieuwe bundel van Herman Verweij heeft een dubbele lading

In dit artikel:

Willem Kurstjens belicht in de Literaire Hoek de Venlose dichter Herman Verweij. Verweij verhuisde als dienstplichtige in de jaren zestig van Hilversum naar Venlo, raakte er verknocht, vond werk en vestigde zich definitief. Pas op latere leeftijd begon hij te dichten om een persoonlijke crisis te verwerken; sindsdien verschenen meerdere bundels en een reisverslag. In 2011 werd hij twee jaar stadsdichter van Venlo en later voorzitter van de Stichting VenlopoëZiet, die de binnenstad opsiert met muurgedichten. Ook zet hij zich in om basisschoolleraren te enthousiasmeren voor poëzie in het onderwijs.

Ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag verscheen zijn zesde bundel Plaatsbepaling. De titel speelt dubbel: enerzijds gaat het over de onmiddellijke ervaring van een plek — wat doet die plek met mij — en anderzijds over het ijken van een leven op latere leeftijd: waar sta ik nu na al die omzwervingen? De bundel is ingedeeld in acht delen; de laatste drie behandelen hedendaagse, nabije locaties in en rond Venlo, onder meer een ecologische stadstuin bij zijn huis. De afstanden zijn kleiner dan in zijn vroegere werk, maar het wandelende, natuurminnende oog blijft leidend en hij brengt die plekervaring op een toegankelijke manier over.

De eerste vijf delen zijn meer terugblikkend: natuurbeelden vermengen zich met jeugdherinneringen, vroegere wandelingen en overlijdens van bekenden. De toon is weemoedig maar nimmer zwaar dramatisch — Verweij opereert eerder als impressionist dan als romantische verzuchter. Als hoogtepunt noemt Kurstjens de cyclus Neumark 1943, waarin Verweij de sfeer oproept van de treinreis van zijn vader na maanden dwangarbeid: compact in tertsen, lichte zegging en beeldrijke, muzikale lijnen die Kurstjens vergelijkt met opeenvolgende Gymnopédies van Satie.