Toch file door Duitse grenscontroles op eerste dag Europees migratiepact

In dit artikel:

Het nieuwe Europese asiel- en migratiepact trad vrijdag in werking, maar leidde direct tot symbolische files bij de Duitse grens bij Bocholtz en Aken omdat Duitsland de grenscontroles wil voortzetten terwijl Nederland die per 30 september wil beëindigen. De Commissie had begin juni opgeroepen controles af te schaffen om de Schengenvrije bewegingsvrijheid te herstellen; het pact zelf wil vooral bereiken dat asielaanvragen zoveel mogelijk buiten de EU worden ingediend.

Een belangrijke architect van het akkoord is de Limburgse Europarlementariër Jeroen Lenaers (EVP), die namens zijn fractie onderhandelde. Hij benadrukt dat het pact een lang gekoesterde doelstelling realiseert en de druk op de asielketen moet verlichten: veel uitgeprocedeerde asielzoekers keren niet terug naar hun land van herkomst, waardoor opvang en handhaving onder spanning staan. “Na tien jaar is het ons eindelijk gelukt,” zegt Lenaers over het bereiken van het akkoord. Een nieuw instrument zijn de zogenoemde terugkeerhubs in derde landen; als terugkeer naar het herkomstland niet lukt, moeten personen daar geplaatst kunnen worden om te voorkomen dat zij in Europa in de illegaliteit verdwijnen.

Dat onderdeel is politiek en juridisch gevoelig. Vluchtelingenorganisaties als Vluchtelingenwerk en Stichting Vluchteling waarschuwen dat verplaatste procedures in derde landen de toegang tot juridische bijstand kunnen beperken en tot mensonterende omstandigheden kunnen leiden. Lenaers zegt dat Nederland samen met Duitsland en Griekenland onderzoekt welke derde landen willen meewerken, bij voorkeur in samenwerking met UNHCR.

Het pact benadrukt ook een scherper onderscheid tussen vluchtelingen en economische migranten — in 2025 werd ruim 60% van de Europese asielaanvragen afgewezen; in Nederland was dat 52% — en bevat een solidariteitsmechanisme: landen aan de buitengrens screenen en houden mensen tegen, terwijl andere lidstaten ofwel mensen overnemen of financiële compensatie bieden. Lenaers erkent dat vertrouwen tussen lidstaten cruciaal is en dat de implementatie op langere termijn pas echt rendement zal opleveren, maar waarschuwt voor blijvende politieke fricties, ook binnen Nederland, over verplichte opvang en verdeling.