Verborgen bunkers blootgelegd, wat kunnen we leren van het verleden?
In dit artikel:
De achtdelige documentaireserie Gewapende Vrede van filmmaker Joyce Hamers (met presentatrice Hanneke Coolen-Colsters) brengt vanaf zondag 5 april op L1 TV verborgen Koude Oorlog-erfgoed in Nederland weer onder de aandacht. De reeks, een coproductie met Omroep Gelderland en Omroep Brabant, toont bunkers, commandoposten, atoomschuilkelders en ondergrondse netwerken die nog middenin de samenleving bestaan en vaak ontoegankelijk zijn.
Hamers en haar team bezochten tal van locaties: van de atoomschuilkelder bij Sluis Borgharen en het NAVO-hoofdkwartier in Brunssum tot Vliegbasis Gilze-Rijen, NCO-bunker Arnhem, de commandopost in de groeve van Valkenburg, Radio Kootwijk, Fort Bakkerskil, Landgoed De Bedelaar (Haelen), het Oorlogsmuseum Overloon, atoomopslagplaats ’t Harde en het Defense Space Security Centre in Breda. Veel plekken zijn nog relatief intact; soms kostte het producers maanden aan onderhandelingen om binnen te komen, waarna de tijdsbeeldende interieurs indruk maakten.
De serie gebruikt beeldmateriaal en gesprekken met oud-militairen om niet alleen het fysieke erfgoed te laten zien, maar ook de mentale erfenis van dreiging en paraatheid. Volgens betrokkenen voelen veel oud-medewerkers dat wat zij destijds ervoeren terugkeert in de huidige geopolitieke onrust — Hamers vat dat samen met de term "Koude Oorlog 2.0". Ze wijst erop dat de aard van dreigingen veranderde: naast conventionele conflicten spelen nu hybride middelen mee zoals drones, cyberaanvallen en het mogelijk wegvallen van water of internet. Dat roept de vraag op of en hoe bestaande bunkers en installaties nog zinvol ingezet kunnen worden.
Naast historische reconstructie zoekt Gewapende Vrede ook naar een constructieve insteek: de makers willen perspectief en gemeenschapsgevoel oproepen in tijden van crisisvoorbereiding. Hamers benadrukt dat wederzijdse hulp en burgerzin, zoals vroeger bij civiele verdediging, belangrijke lessen zijn die actueel blijven.