Versteende buurten worden steeds heter, soms wel 8 graden warmer: 'Vergroening is urgenter dan ooit'

In dit artikel:

In zeer versteende wijken zonder genoeg groen lopen bewoners extra risico bij hitte doordat beton en asfalt niet alleen de lucht opwarmen maar ook stralingswarmte afgeven, legt temperatuurdeskundige Wouter van Marken Lichtenbelt (Universiteit Maastricht) uit. Volgens de Atlas voor de Leefomgeving kan het in binnensteden tot 8 °C warmer zijn dan op het platteland en kan de gevoelstemperatuur op hete dagen op straat oplopen tot zo’n 45 °C. Het RIVM rekent momenteel circa 250 extra sterfgevallen per jaar toe aan hittestress; zonder ingrijpen zouden dat er rond 2050 ongeveer 3.800 kunnen zijn.

Vergroening is daarom cruciaal: bomen bieden schaduw, koelen door verdamping en verminderen opwarming van de ondergrond. Praktische voorbeelden laten zien dat ook kleinschalige maatregelen verschil maken. In Valkenburg legden leerlingen met IVN Natuureducatie een Tiny Forest van ongeveer 500 m2 aan op een voormalige tegelvlakte; volgens IVN-er Tim Boesten zorgt dat bosje direct voor schaduw, meer speelcomfort en betere wateropvang. Zulke initiatieven vergroten bovendien bewustwording: elke verwijderde tegel en aangeplante boom telt, aldus Boesten.

De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij gemeenten, stelt stedenbouwkundige Jo Coenen: het Rijk moet minimumnormen en middelen vastleggen, maar bewoners kunnen ook zelf hun tuinen vergroenen. Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties — onder meer Natuur & Milieu, Aedes, Woonbond, Vereniging Eigen Huis, ANWB, FNV en IVN — presenteerde tijdens een hittesymposium in Amsterdam het manifest "Groene ruimte, koele steden" en pleit voor landelijke minimumnormen voor openbaar groen en extra financiële steun voor gemeentelijke vergroening. De organisaties starten ook een landelijke petitie om steun te mobiliseren.

Onderzoekers in Maastricht kijken daarnaast naar manieren om mensen veerkrachtiger tegen hitte te maken; incidenteel blootstelling aan warmte kan volgens Van Marken Lichtenbelt de tolerantie verhogen, maar op hete dagen blijft het belangrijk om schaduw en ventilatie te zoeken en kwetsbaren extra te beschermen.