Waar is het zwaard van d'Artagnan? Werd het ooit gestolen uit het Maastrichtse graf?

In dit artikel:

Archeologen onderzoeken in Maastricht een skelet dat mogelijk toebehoort aan de historische d'Artagnan, de musketeer die volgens bronnen in 1673 bij de belegering van Maastricht sneuvelde. Naast lopend DNA-onderzoek in München kijken onderzoekers in Nederland naar meerdere historische en fysieke aanwijzingen om de identiteit vast te stellen — waarbij het verdwenen zwaard een cruciale, zij het indirecte, rol speelt.

Waarom het zwaard belangrijk is
In de 17e eeuw begroef men edellieden en musketiers vaak met hun zwaard als zichtbaar teken van status en trouw aan de koning. Voor de musketiers was het zwaard ook onderdeel van hun identiteit. Bij de opgraving in de kerk van Wolder ontbrak elk spoor van een zwaard, maar dat sluit niet uit dat het ooit wel bij het graf lag en later is verdwenen. Archeoloog Wim Dijkman, betrokken bij de opgraving, wijst erop dat de middeleeuwse voorganger van de huidige kerk (herbouwd in 1897) afgebroken werd en bij die werkzaamheden voorwerpen zoals een zwaard kunnen zijn zoekgeraakt of door grafschenners zijn meegenomen.

Fysieke sporen als alternatief bewijs
Zelfs zonder het wapen zelf kunnen snij- of steekwonden op het skelet aanwijzingen geven. Dijkman: "Je zou naast DNA-onderzoek voor identificatie ook kunnen kijken of er nog zwaardverwondingen zijn te constateren op ledematen." Historische bronnen vermelden dat d'Artagnan in 1654 bij Stenay gewond raakte en later in 1673 door een musketkogel in de borst (la gorge) dodelijk werd getroffen; onderzoekers zoeken naar sporen die daar bij kunnen passen, zoals letsel aan ribben en de aanwezigheid van een kogel in de buurt van het skelet.

Andere ondersteunende vondsten
- Leeftijd: laboratoria bij Saxion in Deventer bestuderen de leeftijd van het skelet; historische bronnen schatten d'Artagnan rond 63 jaar bij zijn dood.
- Kogel en botsporen: er zouden sporen op de vierde rib en mogelijk een musketkogel zijn aangetroffen, wat aansluit bij de bronnen over zijn dood.
- Munt: bij het graf is een munt gevonden die mogelijk uit circa 1660 stamt en ritueel als 'oversteekgeld' werd bijgelegd.
- Ligging van het graf: de begrafenis in gewijde grond bij het voormalige altaar duidt op een persoon van status.

DNA-onderzoek en nazaten
Parallel aan bot- en contextonderzoek wordt in München DNA vergeleken met afstammelingen van d'Artagnan; zowel vader- als moederszijde leverden monsters. Indien de fysieke en contextuele gegevens overeenkomen met historische gegevens, kan DNA vooral als bevestiging dienen in plaats van als enige doorslaggevende bewijsvoering.

Kortom: de identificatie van het Maastrichtse skelet rust op een combinatie van lijnen — context en vondsten uit het graf, skeletanalyse op oorzaken van letsel (inclusief mogelijk zwaard- of kogelspoor) en DNA-matching — waarbij het verdwenen zwaard ondanks zijn afwezigheid nog steeds betekenis krijgt via de sporen die het mogelijk op het skelet heeft nagelaten.