Waarom zijn er zo weinig vrouwelijke tbs-patiënten?
In dit artikel:
De tbs-kliniek De Rooyse Wissel in Venray wil in maart 2027 voor het eerst twaalf vrouwen opnemen. Daarmee blijft het aandeel vrouwen klein: ongeveer 6 procent van alle tbs-patiënten in Nederland is vrouw. Dat komt volgens Vivienne de Vogel, bijzonder hoogleraar forensische zorg aan de Universiteit Maastricht en onderzoeker bij de Van der Hoeven Kliniek, onder meer doordat mannen veel vaker delicten plegen. Bovendien gaat het bij tbs vaak om ernstig geweld of seksuele misdrijven, terwijl vrouwen daar minder vaak voor worden veroordeeld.
Ook maatschappelijke beeldvorming speelt een rol. Vrouwen worden vaker gezien als slachtoffer en bij verward of agressief gedrag eerder naar de psychiatrie verwezen, terwijl mannen sneller in het strafrecht belanden. Rechters en de samenleving zijn volgens De Vogel doorgaans milder voor vrouwelijke daders, bijvoorbeeld omdat zij kinderen hebben of zelf trauma’s hebben meegemaakt. Daardoor worden risico’s bij vrouwen soms onderschat. Omgekeerd kan een vrouw die een uitzonderlijk ernstig delict pleegt juist extra hard worden beoordeeld.
Vrouwelijke tbs-patiënten komen relatief vaak in de kliniek terecht na brandstichting of een levensdelict, zoals het doden van een kind, partner of familielid. Hun slachtoffers zijn meestal mensen uit de eigen omgeving. Bij hun delicten spelen vaker relationele problemen, jaloezie en krenking een rol; bij mannen gaat het volgens onderzoek vaker om geld, status of macht. Onder vrouwen komen borderlineproblematiek, seksueel trauma en ernstige zelfbeschadiging relatief vaak voor. Ook hechten zij doorgaans meer waarde aan hun rol als ouder.
Deze verschillen vragen om een andere aanpak van begeleiders. Vrouwen kunnen volgens De Vogel emotioneel complexer reageren en sterker een beroep doen op therapeuten. In gemengde klinieken kunnen bovendien spanningen ontstaan tussen patiënten of kunnen vrouwelijke patiënten hun invloed op mannelijke medepatiënten gebruiken. Toch heeft gemengde behandeling voordelen: patiënten leren omgaan met zowel mannen als vrouwen, zoals dat ook in de maatschappij nodig is. De sfeer kan bovendien huiselijker worden.
De Rooyse Wissel bereidt de opname daarom zorgvuldig voor en werkt samen met de gemengde Van der Hoeven Kliniek, die kennis en een handreiking voor genderbewuste behandeling heeft ontwikkeld. Volgens De Vogel is het belangrijk dat medewerkers voldoende inzicht hebben in de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke tbs-patiënten.
Vandaag Inside: Johan Derksen hekelt ingreep RTL na politieke uitspraken Meilandjes: ‘Mogen toch een mening hebben?!'