Universiteit zoekt zwijgende verdachten: 'Er kan een reden zijn, waarom iemand niks zegt'

In dit artikel:

Onderzoekers Melanie Sauerland en Miet Vanderhallen van de Universiteit Maastricht proberen te doorgronden waarom sommige verdachten tijdens een politieverhoor zwijgen en anderen juist spreken. Hun studie zit nog in de beginfase; uit de eerste, beperkte bevindingen blijkt dat zwijgen niet uitsluitend een reflex van schuldigen is maar ook veel onschuldige verdachten kiezen voor stilte — en dat de motieven om te ontkennen of te spreken uiteenlopen.

De onderzoekers richten zich specifiek op mensen in Nederland en België die ooit verdacht werden van een misdrijf, een verhoor hebben meegemaakt en later vrijgesproken werden. Zij noemen deze groep ‘vergeten’: hoewel zij het strafrechtelijk proces doorliepen en niet schuldig bleken, is er weinig bekend over hoe zij keuzes maakten onder druk en wat de gevolgen waren van die keuzes. Veel vrijgesproken personen ondervonden ernstige impact: voorlopige hechtenis van dagen tot maanden, baanverlies, aangetaste sociale relaties en verminderd vertrouwen in politie en justitie.

De studie wil deze ervaringen verzamelen via anonieme, online gesprekken en vragenlijsten om beter te begrijpen welke factoren verdachten beïnvloeden tijdens verhoren. Doel is niet alleen wetenschappelijke kennis, maar ook praktische toepassing: verbeterde training van politie en advies over omgang met verdachte getuigen en verdachten. De onderzoekers doen daarom een oproep aan mensen die in Nederland of België strafrechtelijk vervolgd werden en een politieverhoor hebben meegemaakt om deel te nemen.

Als illustratie noemt het artikel de Nomads‑zaak (2004): twaalf aanwezigen zwegen, werden aanvankelijk veroordeeld maar later vrijgesproken omdat justitie de daders niet kon aanwijzen — een voorbeeld van hoe zwijgen de uitkomst en het vertrouwen in het systeem kan beïnvloeden. Deelname aan het onderzoek is volgens de UM volledig anoniem en online mogelijk.