'Winst van Forum voor Democratie normaliseert extreemrechts'
In dit artikel:
Forum voor Democratie (FvD) boekte bij de recente gemeenteraadsverkiezingen in Limburg opvallende winst: de partij vergaarde in alle vier deelnemende gemeenten zetels (Heerlen 3, Maastricht, Sittard-Geleen en Venlo elk 2) en was landelijk de grootste winnaars qua zetels en kiezersaantal vergeleken met 2022. Dat resultaat valt samen met veel aandacht voor lokale lijsten, waardoor de opmars van FvD deels ondergesneeuwd raakte, maar het kan op termijn wel gevolgen hebben voor lokale politiek.
In de praktijk lijkt een plek in coalities voorlopig niet vanzelfsprekend. Enkele grotere partijen sluiten samenwerking principieel uit: D66 in Maastricht weigert in coalities met FvD of PVV te stappen, en in Heerlen noemt de grootste partij, de Ouderenpartij Heerlen, samenwerking op grond van inhoud problematisch. In Sittard-Geleen (Gob) en Venlo (CDA) laten raadsleden weten dat alle verkozen partijen zijn uitgenodigd voor verkennende of informerende gesprekken en dat er nog geen partijen zijn voorbehouden of uitgesloten tijdens die fase.
Politicoloog Matthijs Rooduijn waarschuwt scherp tegen normalisering van FvD: hij stelt dat de partij ideeën promoot die onverenigbaar zijn met kernprincipes van de democratie en dat het behandelen als een gewone partij extreemrechts legitimeert. Die zorg krijgt extra gewicht door onthullingen van februari over verbanden van enkele FvD-kandidaten met rechts-extremistische groeperingen (zoals NVU, Voorpost, Geuzenbond, Erkenbrand) en het verheerlijken van buitenlandse rechtse terreurplegers door een lid; partijleiding gaf daar geen publieke veroordeling op.
De Limburgse FvD-vertegenwoordigers zelf zijn niet in verband gebracht met belastende online uitlatingen en profileren zich hoofdzakelijk met landelijke FvD-agenda’s die lokaal werden ingezet: bindende lokale referenda, gekozen burgemeester, minder regulering, terughoudend asielbeleid en scepsis over klimaatmaatregelen. Lokale fractievoorzitters in Heerlen, Maastricht, Sittard-Geleen en Venlo geven hoofdzakelijk inhoudelijke en economische prioriteiten als hun focus en vermijden expliciet afstand nemen van landelijke controverses. In Venlo ontstond bovendien discussie rond Brigitte de Kinkelder, die na voorkeurstemmen korte tijd als gekozen raadslid gold maar intussen is overgestapt naar Venloos Burger Initiatief.
Analisten vinden dat zelfs wanneer lokale FvD-politici geen extreme uitspraken doen, het niet genoeg is om de landelijke achtergrond van de partij te negeren: zij zetelen namens een partij met een ideologische traditie die volgens Rooduijn meer extreem dan slechts radicaal-rechts is, en die op onderdelen anti-democratische tendensen bevat. De deelname van FvD’ers aan verkenningsgesprekken in meerdere Limburgse gemeenten illustreert hoe snel politieke normalisering kan verlopen en waarom dat volgens critici risico’s met zich meebrengt voor het lokale en nationale democratische klimaat.